You are here: Home > ดนตรีไทย > ประวัติความเป็นมาของดนตรีไทย

ประวัติความเป็นมาของดนตรีไทย

วิวัฒนาการของดนตรีไทยและการผสมวงดนตรีไทย

ดาวน์โหลดไฟล์ได้ที่นี่

สาระสำคัญ

?????ดนตรีไทยมีความสำคัญและผูกพันกับวิถีการดำเนินชีวิตของคนไทยในแต่ละสมัยมาช้านานแล้ว ทำให้ทราบประวัติความเป็นมาของดนตรีไทย วงดนตรีไทย แต่ละสมัย? อิทธิพลของดนตรีที่มีคุณค่าต่อสังคมที่เกี่ยวข้องกับวิถีการดำเนินชีวิต ภูมิปัญญา ของมนุษยชาติ

ผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง
?????
อธิบายวิวัฒนาการของดนตรีไทยและการผสมวงดนตรีไทยได้

จุดประสงค์การเรียนรู้
???????
เมื่อศึกษาใบความรู้เรื่องวิวัฒนาการของดนตรีไทยและการผสมวงดนตรีไทยจบแล้วนักเรียนสามารถ
????????? 4.1 อธิบายประวัติความเป็นมาของดนตรีไทยสมัยต่าง ๆ ได้
????????? 4.2 อธิบายการผสมวงดนตรีไทยในสมัยต่าง ๆ ได้
????????? 4.3 ระบุอิทธิพลของดนตรีที่มีต่อบุคคลและสังคมได้
????????? 4.4
สรุปและอธิบายวิวัฒนาการของดนตรีไทยและการผสมวงดนตรีไทยเป็นแผนภาพความคิดได้

ประวัติความเป็นมาของดนตรีไทย

????????? จากการสันนิษฐานของท่านผู้รู้ทางด้าน ดนตรีไทย โดยการพิจารณา หาเหตุผลเกี่ยวกับกำเนิด หรือที่มาของ ดนตรีไทย ก็ได้มีผู้เสนอแนวทัศนะในเรื่องนี้ไว้ 2 ทัศนะที่แตกต่างกันคือ
????????? ทัศนะที่ 1 สันนิษฐานว่า ดนตรีไทย ได้แบบอย่างมาจากอินเดีย เนื่องจาก อินเดียเป็นแหล่งอารยธรรมโบราณ ที่สำคัญแห่งหนึ่งของโลก อารยธรรมต่าง ๆ ของอินเดียได้เข้ามามีอิทธิพล ต่อประเทศต่าง ๆ ในแถบเอเชียอย่างมาก ทั้งในด้าน ศาสนา ประเพณีความเชื่อ ตลอดจน ศิลปะ แขนงต่าง ๆ โดยเฉพาะทางด้านดนตรี ปรากฎรูปร่างลักษณะ เครื่องดนตรี ของประเทศต่าง ๆ ในแถบเอเชีย เช่น จีน เขมร พม่า อินโดนิเซีย และ มาเลเซีย มีลักษณะ คล้ายคลึงกัน เป็นส่วนมาก ทั้งนี้เนื่องมาจาก ประเทศเหล่านั้นต่างก็ยึดแบบฉบับ ดนตรี ของอินเดีย เป็นบรรทัดฐาน รวมทั้งไทยเราด้วย เหตุผลสำคัญที่ท่านผู้รู้ได้เสนอทัศนะนี้ก็คือ ลักษณะของ เครื่องดนตรีไทย สามารถจำแนกเป็น 4 ประเภท คือ
???????? – เครื่องดีด
???????? – เครื่องสี
???????? – เครื่องตี
???????? – เครื่องเป่า

ใกล้เคียงกับลักษณะ เครื่องดนตรี อินเดียตามที่กล่าวไว้ในคัมภีร์ “สังคีตรัตนากร” ของอินเดีย ซึ่งจำแนกเป็น 4 ประเภท เช่นกันคือ
???????? – ตะตะ คือ เครื่องดนตรี ประเภทมีสาย
???????? – สุษิระ คือ เครื่องเป่า
???????? – อะวะนัทธะ หรือ อาตตะ คือ เครื่องหุ้มหนัง หรือ กลอง ต่าง ๆ
???????? – ฆะนะ คือ เครื่องตี หรือ เครื่องกระทบ

???????การสันนิษฐานเกี่ยวกับ กำเนิดหรือที่มาของ ดนตรีไทย ตามแนวทัศนะข้อนี้ เป็นทัศนะที่มีมาแต่เดิม นับตั้งแต่ ได้มีผู้สนใจ และ ได้ทำการค้นคว้าหาหลักฐาน เกี่ยวกับเรื่องนี้ขึ้น และนับว่า เป็นทัศนะที่ได้รับการนำมากล่าวอ้างกันมาก บุคคลสำคัญที่เป็นผู้เสนอแนะแนวทางนี้คือ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาดำรงราชานุภาพ พระบิดาแห่งวงการประวัติศาสตร์ของไทย

วิวัฒนาการของดนตรีไทย

?????ดนตรีเป็นของคูกับมนุษย์ เพราะเสียงดนตรีเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ เช่น เสียงนกร้อง? ฝนตก ฟ้าผ่า? ลมพัด เป็นต้น? เสียงเหล่านี้เมื่อนำมาจัดเป็นระบบและเรียบเรียงให้มีจังหวะที่แน่นอน จะกลายเป็นเสียงดนตรีที่มีความไพเราะ? ดนตรีไทยเป็นมรดกทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาของคนไทยที่มีวิวัฒนาการประวัติความเป็นมาและการสืบทอดที่ยาวนาน? จนกลายเป็นเอกลักษณ์เฉพาะของชาติอันมีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ ดังนั้นเพื่อให้เกิดความรู้? ความเข้าใจและเห็นคุณค่าของดนตรีไทยอย่างแท้จริง จึงควรศึกษาวิวัฒนาการดนตรีไทยและการผสมวงดนตรีไทยในสมัยต่าง ๆ ไว้? 4? สมัย ดังนี้

??????1. สมัยกรุงสุโขทัย

??????2. สมัยกรุงศรีอยุธยา

??????3. สมัยกรุงธนบุรี

??????4. สมัยรัตนโกสินทร์

?

วิวัฒนาการของดนตรีไทยสมัยสุโขทัย

สมัยสุโขทัย นับตั้งแต่ไทยได้มาตั้งถิ่นฐานในแหลมอินโดจีน และได้ก่อตั้งอาณาจักรไทยขึ้น จึงเป็นการเริ่มต้น ยุคแห่งประวัติศาสตร์ไทย ที่ปรากฎ หลักฐานเป็นลายลักษณ์อักษร กล่าวคือ เมื่อไทยได้สถาปนาอาณาจักรสุโขทัยขึ้น และหลังจากที่ พ่อขุนรามคำแหง มหาราช ได้ประดิษฐ์อักษรไทยขึ้นใช้แล้ว นับตั้งแต่นั้นมาจึงปรากฎหลักฐานด้าน ดนตรีไทย ที่เป็นลายลักษณ์อักษร ทั้งในหลักศิลาจารึก หนังสือวรรณคดี และเอกสารทางประวัติศาสตร์ ในแต่ละยุค ซึ่งสามารถนำมาเป็นหลักฐานในการพิจารณา ถึงความเจริญและวิวัฒนาการของ ดนตรีไทย ตั้งแต่สมัยสุโขทัย เป็นต้นมา จนกระทั่งเป็นแบบแผนดังปรากฎ ในปัจจุบัน
??????? สมัยสุโขทัย ดนตรีไทย มีลักษณะเป็นการขับลำนำ และร้องเล่นกันอย่างพื้นเมือง เกี่ยวกับ เครื่องดนตรีไทย ในสมัยนี้ ปรากฎหลักฐานกล่าวถึงไว้ในหนังสือ ไตรภูมิพระร่วง ซึ่งเป็นหนังสือวรรณคดี ที่แต่งในสมัยนี้ ได้แก่ แตร, สังข์, มโหระทึก, ฆ้อง, กลอง, ฉิ่ง, แฉ่ง (ฉาบ), บัณเฑาะว์ พิณ, ซอพุงตอ (สันนิษฐานว่าคือ ซอสามสาย) ปี่ไฉน, ระฆัง, และ กังสดาล เป็นต้น ลักษณะการผสม วงดนตรี ก็ปรากฎหลักฐานทั้งในศิลาจารึก และหนังสือไตรภูมิพระร่วง กล่าวถึง “เสียงพาทย์ เสียงพิณ” ซึ่งจากหลักฐานที่กล่าวนี้ สันนิษฐานว่า วงดนตรีไทย ในสมัยสุโขทัย มีดังนี้ คือ
ในสมัยกรุงสุโขทัยมีเครื่องดนตรีครบถ้วนทั้งดีด สี ตี เป่า วิวัฒนาการดนตรีในสมัยสุโขทัย สรุปได้ดังนี้

?????? 1. เครื่องดนตรีสมัยกรุงสุโขทัย
??????? ??
1.1 เครื่องดีด มีพิณ ได้แก่ กระจับปี่ พิณน้ำเต้า พิณเพียะ
??????????
1.2 เครื่องสี มีซอสามสาย (ซอพุงตอ)
??????????
1.3 เครื่องตี
??????????????? 1.3.1 ประเภทโลหะ ได้แก่ มโหระทึก ฆ้อง ฉิ่ง ฉาบ ระฆัง กังสดาล
??????????????? 1.3.2 ประเภทไม้ ได้แก่ กรับคู่ กรับพวง ส่วนระนาดจะมีหรือไม่นั้น ไม่มีหลักฐานแต่เชื่อกันมาว่าไม่มี ประเภทเครื่องหนัง ได้แก่ กลองทัด กลองตะโพน กลองตุ๊ก กลองแอว์ บัณเฑาะว์ กลองมลายู
?????????? 1.4 เครื่องเป่า ได้แก่ พิสเพญชัย (แตรเขาควาย)
แตรงอน แตรสังข์ ปี่ไฉนหรือปี่ใน (ปี่สรไนย)

2.? การผสมวงดนตรีไทยสมัยกรุงสุโขทัย

กรุงสุโขทัยมีการประสมวงดนตรีอยู่?? 4? แบบ คือ

2.1 การบรรเลงพิณ? เป็นการดีดพิณประกอบการขับร้องด้วยคนเพียงคนเดียวเนื้อร้องที่ใช้ที่มีทำนองไปในเชิงสังวาส คือ แสดงความรักใคร่ จึงบรรเลงเพื่อเกี้ยวสาวเพื่อความรักเสียเป็นส่วนใหญ่

2.2 วงขับไม้? มีคนเล่น 3 คน คือ คนขับลำนำ คนไกวบัณเฑาะว์เพื่อให้จังหวะ และคนสีซอสามสายคลอเสียงร้อง วงขับไม้ใช้บรรเลงประกอบพิธีสำคัญ เช่น สมโภชพระมหาเศวตฉัตรพิธีขึ้นพระอู่ เป็นต้น วงขับไม้ยังใช้อยู่จนถึงปัจจุบัน

2.3 ปี่พาทย์เครื่องห้า เป็นวงดนตรีที่ใช้บรรเลงประกอบการแสดง ประกอบด้วย เครื่องดนตรี? 5? ชิ้น คือ ปี่ในหรือปี่นอก ฆ้อง(ไม่ปรากฏว่าเป็นฆ้องเดี่ยว ฆ้องคู่หรือฆ้องวง)? ตะโพน กลอง (เข้าใจว่าเป็นกลองทัด 1 ลูก)

2.4 วงเครื่องประโคม เป็นการประสมวงแบบพิเศษที่จัดขึ้นเฉพาะในงานที่สำคัญเท่านั้น สันนิษฐานว่า เพื่อแสดงพระบรมเดชานุภาพและพระเกียรติยศแห่งองค์พระมาหากษัตริย์

3 บทเพลงสมัยกรุงสุโขทัย ?

บทเพลงในสมัยนี้ ยังไม่มีการบันทึกโน้ตไว้เป็นหลักฐาน จึงไม่ทราบว่าบทเพลงสมัยกรุงสุโขทัยเป็นอย่างไร เพลงที่เชื่อกันว่าเป็นเพลงในสมัยกรุงสุโขทัย เช่น เพลงเทพทองซึ่งถือว่าเป็นเพลงที่เก่าแก่ที่สุดมีอายุกว่า? 700? ปี? เพลงนางนาค และเพลงขับไม้บัณเฑาะว์ เป็นต้น

?

วิวัฒนาการของดนตรีไทยสมัยกรุงศรีอยุธยา

การดนตรีสมัยกรุงศรีอยุธยาเจริญขึ้นกว่าสมัยกรุงสุโขทัยมาก มีความใส่ใจในศิลปะการดนตรีอย่างมากและนิยมเล่นกันอย่างแพร่หลาย วิวัฒนาการดนตรีในสมัยกรุงศรีอยุธยา สรุปได้ดังนี้

1.? เครื่องดนตรีสมัยกรุงศรีอยุธยา

เครื่องดนตรีที่ปรากฏในสมัยกรุงศรีอยุธยา ก็คือ เครื่องดนตรีที่เล่นกันมาตั้งแต่ครั้งกรุงสุโขทัยนั่นเอง แต่ได้วิวัฒนาการให้ดีขึ้นทั้งในด้านรูปร่างและการประสมวงดนตรี ตลอดจนวิธีการบรรเลงก็ประณีตขึ้น มีเครื่องดนตรีบางชนิดเพิ่มขึ้น ซึ่งสรุปได้ดังนี้

1.1 เครื่องดีด มี? กระจับปี่? พิณเพียะ พิณน้ำเต้า? จะเข้

1.2 เครื่องสี?? มี? ซอสามสาย ซออู้ ซอด้วง

1.3 เครื่องตี มีกรับพวง กรับคู่ กรับเสภา ระนาดเอก ฆ้องวงใหญ่ ฆ้องคู่ ฆ้องชัย ฆ้องโหม่ง ฉิ่ง ฉาบ มโหระทึก ตะโพน โทน รำมะนา กลองทัด กลองตุ๊ก บัณเฑาะว์ กลองมลายู และกลองชนะ

1.4 เครื่องเป่า มี ขลุ่ย? ปี่ใน? ปี่นอก? ปี่ชวา

2.? การผสมวงดนตรีไทยสมัยกรุงศรีอยุธยา

การผสมวงดนตรีในสมัยนี้เจริญกว้างขวางออกไปกว่าแต่ก่อนมาก มีการประสมวงดนตรีแบบใหม่ขึ้น สรุปได้ดังนี้ คือ

2.1 วงขับไม้? วงขับไม้สมัยกรุงศรีอยุธยานี้ ได้วิวัฒนาการมาจากวงขับไม้ของเดิมสมัยกรุงสุโขทัยนั่นเอง แต่เป็นการรวมเอาการบรรเลงพิณ และวงขับไม้ของเดิมเข้าด้วยกันนักดนตรีประกอบด้วย คนสีซอสามสาย? คนดีดกระจับปี่? คนร้องและตีกรับพวงประกอบจังหวะและคนตีโทน (เปลี่ยนจากบัณเฑาะว์มาเป็นโทนเพราะทำจังหวะได้ดีกว่า) การขับลำนำก็เปลี่ยนเป็นการร้องแทน

2.2 วงเครื่องสาย ประกอบด้วย ซอด้วง ซออู้ จะเข้ ขลุ่ย กลอง (โทนกับรำมะนา) ฉิ่ง กรับ โหม่ง การประสมวงของชาวเมืองนั้น ไม่นิยมเอาซอสามสายเข้าร่วมด้วย คงจะเห็นว่าซอสามสายนั้นเป็นเครื่องดนตรีที่ใช้สำหรับวงขับไม้ในพระราชพิธีเช่นเดียวกับบัณเฑาะว์หรือกลองชนะ

2.3 วงปี่พาทย์ วงปี่พาทย์ในสมัยกรุงศรีอยุธยานั้น สืบต่อมาจากการบรรเลงปี่พาทย์เครื่องห้าสมัยกรุงสุโขทัย ต่อมาในสมัยกรุงศรีอยุธยา ได้เพิ่มระนาดเข้าบรรเลงด้วย วงปี่พาทย์รื่องในสมัยกรุงศรีอยุธยามี 2 ประเภท คือ

2.3.1 ปี่พาทย์เครื่องห้าอย่างเบา ซึ่งประกอบไปด้วย ปี่นอก 1 เลา โทนไม้ 2 ลูก กลองชาตรี 1 ใบ ฉิ่ง 1 คู่ ฆ้อง 1 ชุด

2.3.2 ปี่พาทย์เครื่องห้าอย่างหนัก ซึ่งประกอบไปด้วย ปี่ในหรือ ปี่กลาง 1 เลา ระนาด 1 ราง ฆ้องวง ตะโพน 1 ใบ กลองทัด 1 ลูก

??????????????????????????????? 2.4 วงมโหรี ดัดแปลงมาจากวงขับไม้และการบรรเลงพิณในสมัยกรุงสุโขทัย โดยเปลี่ยนจากการไกวบัณเฑาะว์มาเป็นการตีโทนแล้วใช้รำมะนาตีเข้ากับโทน และเพิ่มขลุ่ยเข้าไปด้วยวงมโหรีในสมัยกรุงศรีอยุธยา แบ่งได้ ดังนี้

???????????????????????????????????? 2.4.1 วงมโหรีเครื่องสี เป็นการนำเอาวงขับไม้และการบรรเลงพิณในสมัยสุโขทัยมาบรรเลงร่วมกัน แล้วเปลี่ยนคนไกวบัณเฑาะว์มาเป็นการตีโทนแทน

??????????????????????????????????? 2.4.2 วงมโหรีเครื่องหก มีวิวัฒนาการมาจากวงมโหรีเครื่องสี ประกอบด้วยเครื่องดนตรี? 6? ชิ้น คือ ซอสามสาย? กระจับปี่? ขลุ่ย กรับพวง? โทนและรำมะนา

?????????????????????????????????? 2.4.5 วงกลองแขก เป็นวงดนตรีที่ใช้บรรเลงในโอกาสต่าง ๆ ดังนี้

?????????? 2.4.5.1 บรรเลงในขบวนแห่พระบรมศพเจ้านายในราชสำนัก ประกอบด้วยเครื่องดนตรี 3? ชิ้น คือ กลองมลายู? ปี่ชวา? และฆ้องโหม่ง

2.4.5.2 บรรเลงในการนำขบวนพยุหยาตรา ประกอบด้วยเครื่องดนตรี 3? ชิ้น คือ กลองแขก? ปี่ชวา และฆ้องโหม่ง

2.4.5.3 บรรเลงในพิธีงานศพทั่วไป ประกอบด้วยเครื่องดนตรี 3? ชิ้น คือ กลองมลายู? ปี่ชวา? และฆ้องโหม่ง

3. บทเพลงสมัยกรุงศรีอยุธยา

บทเพลงในสมัยสุโขทัยนั้นมีบทเพลงในอัตราจังหวะสองชั้นเกิดขึ้นมาก บางเพลงได้ดัดแปลงมาจากเพลงเร็วประเภทชั้นเดียว ที่มีมาแต่สมัยโบราณ แต่ส่วนมากแต่งขึ้นในสมัยนี้ โดยไม่ทราบนามผู้แต่ง สาเหตุที่แต่งเพลงประเภทสองชั้นกันมากนี้ ก็เพราะว่า สมัยกรุงศรีอยุธยานั้นมีการแสดงประเภท โขน ละคร เกิดขึ้นและนิยมกันทั่วไปโดยเฉพาะในราชสำนัก

นอกจากนี้ก็มี หนังใหญ่ ทั้งหมดนี้อาศัยดนตรีประกอบทั้งสิ้น ดังนั้น บทเพลงจึงต้องปรับปรุงให้เหมาะแก่การแสดง เพลงที่เหมาะที่สุดสำหรับการแสดงโขน ละคร เว้นไว้แต่เพลงหน้าพาทย์ซึ่งเพลงสองชั้นนั้นเหมาะที่สุด และเพลงสองชั้นจะมีเพลงอะไรบ้างนั้นยากที่จะค้นได้ เพราะไม่มีการบันทึก ตัวโน้ตจดไว้เป็นหลักฐาน คงได้แต่สันนิษฐานจากหนังสือต่าง ๆ ที่ทำคำอธิบายเพลงประกอบการบรรเลงไว้บ้าง จากวรรณคดีบางเล่มกล่าวถึงบ้าง ซึ่งมีจำนวนมากมายเป็นร้อยกว่าเพลง ตัวอย่าง?? เช่น เพลงชมตลาด เพลงช้างครวญ เพลงแสนสุดสวาท เพลงเทพลีลา เพลงจีนขิมใหญ่ เพลงจระเข้หางยาว เพลงเขมรเขาเขียว เพลงแขกต่อยหม้อ เพลงแขกลพบุรี เพลงเต่ากินผักบุ้ง เพลงธรณีกันแสง เพลงพราหมณ์ดีดน้ำเต้า เพลงมอญแปลง เพลงสารถี เพลงสุรินทราหุ เพลงสร้อยเพลง เพลงทะเลบ้า เป็นต้น

?

วิวัฒนาการของดนตรีไทยสมัยกรุงธนบุรี

เมื่อกรุงศรีอยุธยาเสียแก่พม่าในปี พ.ศ.2310 นั้น นักแสดงดนตรีและ ละครของไทยถูกกวาดต้อนไปพม่ามากมาย เมื่อสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทรงปราบปรามศัตรูสำเร็จ ได้ทรงพยายามกอบกู้ศิลปะและวัฒนธรรมที่สูญหายไปพร้อม ๆ กับการถูกทำลายของ กรุงศรีอยุธยาให้กลับสภาพเดิม แต่เนื่องจากอยู่ในช่วง เวลาของการบูรณะฟื้นฟูประเทศ ประกอบกับมี ภาวะศึกสงครามทั้งภายในและภายนอกราชอาณาจักร การดนตรีของไทยได้รับการส่งเสริม ทำนุบำรุงในสมัยนี้ จึงมีแบบแผนที่ไม่ได้เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมแต่อย่างใด

วิวัฒนาการของดนตรีไทยสมัยกรุงรัตนโกสินทร์

หลังจากที่กรุงศรีอยุธยาถูกพม่าเผาผลาญทำลายสิ้นใน พ.ศ. 2310 พระเจ้าตากสินมหาราชได้กอบกู้เอกราชคืนมาตั้งกรุงธนบุรีเป็นราชธานี แต่อยู่ได้ไม่นาน พระเจ้าตากสินมหาราชถูกสำเร็จโทษ????? พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกได้สถาปนาเป็นพระมหากษัตริย์และได้ย้ายราชธานีมาตั้งที่กรุงเทพมหานครจนถึงปัจจุบัน บ้านเมืองในสมัยนี้อยู่ในภาวะสงคราม หากมีความสงบ ความสุขสบายเกิดขึ้น พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงโปรดให้ทำการฟื้นฟูทั้งในด้านวรรณกรรม สถาปัตยกรรม รวมทั้งด้านนาฏศิลป์และดุริยางคศิลป์ด้วย ดังนั้น จึงทำให้การดนตรีไทยเจริญก้าวหน้าไปอย่างมากในยุคกรุงรัตนโกสินทร์นี้? วิวัฒนาการดนตรีในสมัยรัตนโกสินทร์ สรุปได้ดังนี้

1. เครื่องดนตรีในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์

เครื่องดนตรีในสมัยนี้มีทั้งนำเอาเครื่องดนตรีที่มีอยู่แล้วเข้ามาประสมเพิ่มเติมขึ้นก็มีและสร้างเครื่องดนตรีเพิ่มขึ้นมาใหม่ก็มี ซึ่งสรุปได้ดังนี้

1.1 สมัยรัชกาลที่ 1 มีการเพิ่มกลองทัดอีกลูกหนึ่งในวงปี่พาทย์ ซึ่งแต่เดิมมีเพียงลูกเดียว

1.2 สมัยรัชกาลที่ 3 ได้มีการประดิษฐ์ระนาดทุ้มเพื่อให้เป็นคู่กับระนาดเอก และมีการประดิษฐ์ฆ้องวงเล็กขึ้น เพื่อให้เป็นคู่กับฆ้องวงใหญ่

1.3 สมัยรัชกาลที่ 4 ได้มีการประดิษฐ์เครื่องดนตรีใหม่ขึ้น คือ ระนาดทอง (ระนาดเอกเหล็ก) และระนาดทุ้มเหล็ก

1.4 สมัยรัชกาลที่ 5 ได้มีการประดิษฐ์เครื่องดนตรีขึ้นใหม่คือ กลองตะโพน เพื่อใช้แทนกลองทัดในวงปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์ ซึ่งสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ ได้ทรงปรับปรุงขึ้นเพื่อใช้ประกอบการแสดงละครดึกดำบรรพ์ ที่เจ้าพระยาเทเวศน์วงศ์วิวัฒน์ (ม.ร.ว.หลานกุญชร) ได้ความคิดมาจากการแสดงอุปรากร (โอเปร่า) ของชาติตะวันตก

1.6 สมัยรัชกาลที่ 6 ได้มีการประดิษฐ์ เครื่องดนตรีใหม่ขึ้น คืออังกะลุง โดยได้แบบมาจากชวา

?

2.? การผสมวงดนตรีในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์

การผสมวงดนตรีในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์นี้ มีการผสมวงครบทุกรูปแบบแต่ที่นิยมบรรเลงกันในปัจจุบันนี้ แบ่งออกเป็น? 3? ประเภท คือ

2.1 วงปี่พาทย์ แบ่งออกได้ดังนี้ คือ

2.1.1 วงปี่พาทย์ชาตรี

2.1.2 วงปี่พาทย์เครื่องห้า

2.1.3 วงปี่พาทย์เครื่องคู่

2.1.4 วงปี่พาทย์เครื่องใหญ่

2.1.5 วงปี่พาทย์มอญ

2.1.6 วงปี่พาทย์นางหงส์

2.1.7 วงปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์

2.2 วงเครื่องสาย แบ่งออกเป็น 3 ชนิด คือ

2.2.1 วงเครื่องสายเครื่องเดี่ยว

2.2.2? วงเครื่องเครื่องคู่

2.2.3? วงเครื่องสายผสม เป็นวงเครื่องสายที่นำเอาวงดนตรีอื่นนอกเหนือจากเครื่องดนตรีในวงเครื่องสายเข้ามาร่วมบรรเลงด้วย เช่น วงเครื่องสายผสมระนาด? วงเครื่องสายผสมขิม? วงเครื่องสายผสมออร์แกน เป็นต้น

2.3 วงมโหรี เป็นวงดนตรีที่นำเอาวงปี่พาทย์และวงเครื่องสายมาบรรเลงร่วมกัน เป็นวงดนตรีที่มีเครื่องดนตรีครบทุกชนิด ทั้งดีด สี ตี เป่า แบ่งขนาดของวงเป็น 3 ประเภท? คือ

???????????????????????????????2.3.1 วงมโหรีเครื่องเล็ก

???????????????????????????????2.3.2 วงมโหรีเครื่องคู่

???????????????????????????????2.3.3 วงมโหรีเครื่องใหญ่

3.? บทเพลงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์

บทเพลงในสมัยรัตนโกสินทร์ มีบทเพลงเกิดขึ้นมากมาย สรุปได้ดังนี้ คือ

????????????3.1 สมัยรัชกาลที่? 1? บทเพลงส่วนใหญ่ยังคงใช้ของเดิมที่มีมาแต่กรุงศรีอยุธยา เพราะบ้านเมืองอยู่ในภาวะสงครามและอยู่ในการฟื้นฟูศิลปวัฒนธรรม

????????????3.2 สมัยรัชกาลที่? 2? การดนตรีมีความเจริญขึ้นเป็นลำดับ มีบทเพลงพระราชนิพนธ์ของรัชกาลที่? 2? คือ เพลงบุหลันลอยเลื่อน

????????????3.3 สมัยรัชกาลที่? 3? พระประดิษฐ์ไพเราะ (มี ดุริยางกุล หรือครูมีแขก) ได้นำเพลง? 2? ชั้น มาขยายเป็นเพลง? 3? ชั้นให้มีจังหวะและยาวขึ้น เช่น เพลงแขกบรเทศ เพลงจีนเข็มเล็ก เป็นต้น

????????????3.4 สมัยรัชกาลที่? 4? พระประดิษฐ์ไพรเราะ ได้ประพันธ์เพลง ที่เรียกว่า ?เพลงทยอย? เป็นเพลงที่มีการบรรเลงลักจังหวะ มีลูกล้อลูกขัด และนับเป็นผู้แรกที่ประพันธ์เพลงเดี่ยวเครื่องดนตรีเพื่อใช้สำหรับอวดฝีมือ และกลายเป็นต้นแบบของเพลงเดี่ยวต่าง ๆ ในปัจจุบัน? เพลงเถาเกิดขึ้นในสมัยนี้ (เพลงเถาหมายถึง เพลงที่มีลักษณะการบรรเลงติดต่อกันตามลำดับตั้งแต่? 3? ชั้น? 2? ชั้น? และชั้นเดียว ครูเพ็ง (ไม่ทราบนามสกุล) เป็นผู้ประพันธ์เพลงเถาเป็นคนแรก ชื่อเพลง ?ทยอยใน? (เถา)?

????????????3.5 สมัยรัชกาลที่? 5 เกิดเพลงใหม่ขึ้นหลายเพลง เช่น เพลงสรรเสริญพระบารมี

พระราชนิพนธ์ในสมเด็จเจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ซึ่งเป็นต้นตำหรับของเพลงสรรเสริญพระบารมีในปัจจุบัน? เพลงเขมรไทรโยค 3 ชั้น พระราชนิพนธ์ในสมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ เพลงลาวดวงเดือนซึ่งเป็นพระราชนิพนธ์ในพระบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นพิชัยมหินทโรดมเป็นต้น

????????????3.6 สมัยรัชกาลที่? 6? หลวงประดิษฐ์ไพรเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) ได้ให้กำเนิดเพลงกรอ? เพลงทางเปลี่ยนและเพลงที่มีลูกนำขึ้นต้น

????????????3.7 สมัยรัชกาลที่? 7 ? 9? มีเพลงที่สำคัญ สรุปได้ดังนี้
???????????????? 3.7.1
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระราชนิพนธ์เพลงไว้? 3? เพลง คือ เพลงโหมโรงคลื่นกระทบฝั่ง? 3? ชั้น? เพลงเขมรละออองค์ (เถา) และเพลงราตรีประดับดาว (เถา)

?????????????????3.7.2 ระยะหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี 2547? ในระยะแรกการดนตรีไทยซบเซาลงเนื่องจากรัฐบาลไม่สนับสนุกนการดนตรีไทย ครูมนตรี? ตราโมท ดุริยางคศิลปินอาวุโสและศิลปินแห่งชาติ เห็นว่าการดนตรีไทยใกล้ถึงจุดวิกฤติจึงร่วมกันฟื้นฟูและพัฒนาการดนตรีไทยให้มีความเจริญเหมือนก่อน ท่านได้ประพันธ์เพลง 3 ชั้น เพลง? 2? ชั้น? เพลงชั้นเดียว? เพลงเถา เพลงประเภทร้องสอดดนตรี? เพลงระบำ? เพลงเบ็ดเตล็ด และเพลงไทยสากล จำนวนมากกว่า? 300? เพลง? หลวงประดิษฐ์ไพเราะ (ศร? ศิลปบรรเลง) มีผลงานมากว่า? 100? เพลง

????????????????3.7.3 ในรัชการปัจจุบัน สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราช กุมารี มีความสนพระทัยในการดนตรีไทยเป็นอย่างยิ่ง ได้ทรงพระราชนิพนธ์เพลงไทยไว้หลายเพลงเช่น เพลงลาวดำเนินทราย? 2? ชั้น แล้วพระราชทานชื่อใหม่ว่า เพลงไทยดำเนินดอย? 2? ชั้น

??????????????? วิวัฒนาการดนตรีไทยและการผสมวงดนตรีไทยมีประวัติความเป็นมาที่ยาวนาน คนไทยทุกคนควรมีความภูมิใจในศิลปวัฒนธรรมและเอกลักษณ์ของไทยและช่วยกันทำนุบำรุงรักษาให้ดนตรีไทยเจริญก้าวหน้าและไม่เสื่อมสลายหายไปจากเอกลักษณ์ของชาติไทย

Share |
  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • Twitter
  • RSS

6 Responses to “ประวัติความเป็นมาของดนตรีไทย”

  1. ให้นักเรียนที่เรียนกับครูจักรายุทธ นพราลัย ศึกษาเรื่องเครื่องดนตรีไทย นักเรียนที่เข้ามาศึกษาที่บล็อกนี้ ให้ลงชื่อทุครั้งด้วย

  2. ภัชรินทร์ พูดว่า:

    สวัสดีค่ะ

  3. นัฐกาญจน์ ชนโนราช 4/2 พูดว่า:

    เข้ามาศึกษาแแล้วค่ะ เข้า ใจแล้ว

  4. วิวัฒน์ สังฆะพิลา 4/2 พูดว่า:

    ดู แล้วเข้วใจ ฮะ ขอบคุณครับ

  5. วรนุช อ่ำปั้น พูดว่า:

    ดีค่ะเรียนงายดี

  6. hathairat พูดว่า:

    เข้ามาเรียนเรียบร้อยแร้วคร้อาจารย์

Leave a Reply